به گزارش ادارهکل روابط عمومی و امور بینالملل نهاد کتابخانههای عمومی کشور، به مناسبت فرا رسیدن چهل و هفتمین سالگرد پیروزی انقلاب اسلامی، در این گزارش، مروری بر کتاب «برخیزید» خاطرات شفاهی سید حمید شاهنگیان، خواهیم داشت.
مرورنویس: مژگان اسداللهینژاد، کتابدار استان اصفهان
مشخصات کتاب:
عنوان: برخیزید: خاطرات شفاهی سید حمید شاهنگیان
مصاحبهکنندگان: محمدجواد کربلایی، مرتضی قاضی
تحقیق و تدوین: روحالله شهیدی
ناشر: راهیار
سال انتشار: ۱۳۹۹
موضوع: تاریخ فرهنگی انقلاب اسلامی، سرگذشت هنری موسیقی انقلاب، نقش سرود و موسیقی در انقلاب اسلامی
ژانر: زندگینامه، تاریخ شفاهی، هنری ـ تاریخی
زمان تقریبی مطالعه: ۷ ساعت
خلاصه محتوا:
«برخیزید… برخیزید… ای شهیدان راه خدا...»
این سطر یادآور یکی از ماندگارترین سرودهای انقلاب اسلامی است؛ سرودی که در دوازدهم بهمن ۱۳۵۷ در بهشت زهرا و در حضور امام خمینی(ره) اجرا شد و به بخشی از حافظۀ جمعی مردم ایران بدل گشت.
کتاب «برخیزید» روایت خاطرات شفاهی سید حمید شاهنگیان، سازندۀ این سرود و دیگر آثار انقلابی همچون «درود به روان پاک شهید راه خدا» و «خمینی، ای امام» است. این خاطرات، بخشی مهم از تاریخ فرهنگی و هنری انقلاب اسلامی را بازتاب میدهد؛ تاریخی که کمتر در متون رسمی و سیاسی به آن پرداخته شده است.
اثر حاضر که از مجموعه کتابهای «سرودها و ترانههای انقلاب» به شمار میآید، بیش از آنکه یک زندگینامۀ کلاسیک باشد، زندگینامهای هنری است؛ روایتی که تمرکز آن بر نقش موسیقی، شعر و هنر متعهد در شکلگیری و تداوم گفتمان انقلاب اسلامی است. کتاب میکوشد خلأ موجود در حوزۀ تاریخ شفاهی موسیقی انقلاب را تا حدی جبران کند و جایگاه هنرمندانی چون شاهنگیان را در این فرایند روشن سازد.
تحلیل ساختاری و روایی:
انتخاب عنوان «برخیزید» یکی از هوشمندانهترین تصمیمهای تدوینی کتاب است. حتی پیش از شناخت شخصیت اصلی، عنوان اثر ذهن خواننده را به سرود معروف انقلاب پیوند میزند و کنجکاوی او را برمیانگیزد: سازندۀ این سرود که بوده و نقش او در جریان هنری انقلاب چه بوده است؟
کتاب در شش فصل تدوین شده و روایت از دوران کودکی سید حمید شاهنگیان آغاز میشود. فصل چهارم را میتوان هستۀ مرکزی اثر دانست؛ جایی که خاطرات فعالیتهای فرهنگی و هنری او در سالهای انقلاب اسلامی بازگو میشود و زوایای کمتر دیدهشدهای از تاریخ انقلاب را روشن میکند. فصلهای پایانی نیز به ادامۀ فعالیتهای هنری و حضور او در نهادهای فرهنگی مختلف اختصاص دارد.
روایت کتاب به صورت اولشخص و کاملاً از زبان خود شاهنگیان بیان شده است؛ امری که به متن صمیمیت و اصالت میبخشد و حس حضور مستقیم در فضای آن سالها را تقویت میکند. مصاحبهکنندگان و تدوینگر با طرح پرسشهای هدفمند، موفق شدهاند راوی را به بیان جزئیات مؤثر و خاطرات کمتر گفتهشده سوق دهند.
با این حال، در برخی بخشها، جابهجایی زمانی خاطرات (پس و پیش شدن روایتها) موجب کاهش انسجام درونی متن شده است؛ نکتهای که میتوان آن را از کاستیهای ساختاری اثر دانست، هرچند به کلیت روایت لطمه جدی وارد نمیکند.
مخاطب هدف:
کتاب «برخیزید» برای علاقهمندان به سرگذشتنامهها و تاریخ شفاهی انقلاب اسلامی اثری خواندنی است؛ بهویژه برای:
فعالان فرهنگی و هنری حوزۀ انقلاب اسلامی
پژوهشگران تاریخ فرهنگی و اجتماعی انقلاب
علاقهمندان به موسیقی، شعر و هنر متعهد
خوانندگانی که بهدنبال شناخت لایههای کمتر دیدهشده تاریخ انقلاب هستند
جمعبندی و ارزیابی نهایی:
«برخیزید»، روایتی از زندگی هنری سید حمید شاهنگیان و نمودی از نسل هنرمندانی است که در سالهای انقلاب، با حداقل امکانات و حداکثر باور، آثاری ماندگار خلق کردند. این کتاب نهتنها به معرفی یک چهرۀ هنری میپردازد، بلکه بخشی از جریانشناسی فرهنگی و هنری انقلاب اسلامی را نیز روشن میکند.
اهمیت اثر زمانی برجستهتر میشود که آن را در کنار دیگر مجلدات مجموعه «سرودها و ترانههای انقلاب» بنگریم؛ مجموعهای که میکوشد تاریخ شفاهی انقلاب را از زاویۀ هنر و موسیقی بازخوانی کند. پرداختن به این حوزه نیازمند جسارت، دقت و درایت است؛ ویژگیهایی که روحالله شهیدی در تدوین این اثر بهخوبی از عهده آن برآمده است.
در مجموع، «برخیزید» کتابی ارزشمند در حوزۀ تاریخ فرهنگی انقلاب اسلامی است که نشان میدهد چگونه صدا، شعر و موسیقی میتوانند به ابزار هویتساز یک جنبش مردمی بدل شوند.
ارسال نظر